گرگ

گرگ

گرگ به عنوان يك درنده موفق در رأس هرم غذايي، در بين جانداران خشكي‌زي‌ قرار گرفته است. همتاي او در درياهاي عالم كوسه‌ها هستند با اين تفاوت كه گرگ‌ها از زندگي اجتماعي فوق‌العاده پيچيده برخوردارند و كوسه‌ها تك‌زي هستند و از نظر هوش، فراست، نظم گروهي و انضباط بين افراد داخل گروه خانوادگي، گرگ‌ها تقريباً در جهان درندگان، به جز خانواده سگ‌ها، بي‌همتا مي‌باشند.كليه افراد گروه، كه به ندرت از 10 قلاده تجاوز مي‌كند، از قوي‌ترين گرگ «رهبر» اطاعت مي‌كنند. به كرات و به هر مناسبتي افراد گروه مراتب اطاعت خود را نسبت به «رهبر» آشكار مي‌كنند.اين عمل با ژست‌هاي بخصوص مانند ماليدن چانه به خاك، قراردادن سر بين دو دست روي زمين، روي زمين غلت‌خوردن و بيرون دادن اصوات بخصوص صورت مي‌گيرد.شكار، در فصل فراواني طعمه‌هاي بزرگ مانند گوزن، به صورت دسته‌جمعي صورت مي‌گيرد. هر گرگ در هنگام شكار دسته‌جمعي موقعيت خود را مي‌داند و وظيفه‌اش مشخص است. رئيس گله يك طعمه را انتخاب مي‌كند.طعمه معمولاً بزرگ و سنگين، پير، مريض و يا خيلي جوان و كند است. پس از انتخاب طعمه، گله به حركت درمي‌آيد. گرگ‌ها به صورت درهم و به ظاهر بدون برنامه به حركت درمي‌آيند. هدف پراكنده و هراسان كردن گله طعمه است. چه بسا يك گوزن از كنار آنان مي‌گذرد و توجهي به او ندارند چون هدف مشخص است.استراتژي نهايي منزوي‌كردن هدف است و حركت‌هايي كه گله انجام مي‌دهد همگي در راستاي همين هدف است. گاه تعقيب و گريز ساعت‌ها به طول مي‌انجامد و گاه پس از چند دقيقه نتيجه حاصل مي‌آيد.به محض جدا شدن طعمه از گله، افراد قبيله گرگ‌ها همگي گرداگرد طعمه جمع مي‌شوند و با به دندان گرفتن نقاط حساس مانند بيضه، پستان‌ها، پوست زير شكم، پوزه و لب طعمه(مثلا گوزن) او را به زير مي‌آورند.در جنوب كانادا، گوزن‌ها بسيار بزرگتر از گرگ‌ها هستند ولي مع‌الوصف گرگ‌ها به راحتي آنان را شكار مي‌كنند. مطالعه روش شكار آنها نشان مي‌دهد كه پيوسته از يك روش استفاده نمي‌كنند، بلكه بر حسب موقعيت طعمه و شرايط محيطي، نقشه خود را طراحي مي‌كنند.

مي‌توان سيستم شكاري آنان را به حمله تيم فوتبال تشبيه كرد و يا حركت لشكريان در گذشته كه قلب سپاه و جناح‌هاي راست و چپ و با حمله گازانبري اصول كار را تشكيل مي‌داد.در حين حمله زوزه‌ها راهنماي رهبر گله براي صدور دستورات است. رهبر در قلب سپاه قرار دارد و بازوهاي راست و چپ را به جلو مي‌فرستد، يا به عقب فرامي‌خواند. جانوري كه در فصول بهار و تابستان در جنوب كانادا با گوزن‌هاي 450 كيلويي فراوان گرسنگي را برطرف مي‌كند، با فرارسيدن زمستان و مهاجرت گوزن‌ها به جنوب(شمال ايالات متحده) در محل مانده در منطقه پوشيده از برف با تغذيه از خرگوش و موش روزگار مي‌گذراند.
در ايران، در هنگام كمبود طعمه، گرگ‌ها گياه‌خوار مي‌شوند و به هندوانه روي مي‌آ‌ورند. گرگ‌ها جزو حيوانات پرطاقت هستند كه يك روز كامل را مي‌توانند به طور پيوسته بدوند و طعمه را تعقيب كنند.
سگ‌هاي امروزي از گرگ‌ها ي زمان گذشته رام شده‌اند. انسان خصوصيات اصلي گرگ‌ها را پسنديد و آنها را به اسارت درآورد تا پس از 7هزار سال سگ‌هاي كنوني حافظ مال و جان او باشند.

صفت وفاداري كه در سگ‌ها مشاهده مي‌شود، ابتدا در گرگ‌ها ديده شد، ديد بسيار قوي، حس شامه تا حدود 10 تا 70 برابر انسان، طاقت در مقابل سرما و گرما(40- تا50+ درجه سانتيگراد)، توانايي توليد مثل (در هر بار 10 توله مي‌زايد) و قدرت جفت‌گيري با گرگ و شغال و سگ و در نتيجه توانايي توليد بچه‌هاي فراوان دورگه و بالاخره توانايي كنترل جمعيت جوندگان مانند موش‌هاي صحرايي، خرگوش‌ها، توله‌هاي شغال و روباه و... گرگ را جانوري قابل احترام در بين دوستداران حيات وحش قلمداد نموده است.
از كشفيات مهم جديد در مورد توانايي‌‌هاي گرگ، قدرت خارق‌العاده ارتباط اين جانور با همنوعان خود است. اثبات شده كه گرگ‌ها از مسافات دور، بدون آن كه همديگر را ببينند، قادرند تقريباً آنچه مي‌بينند با يكديگر در ميان بگذارند و انتقال دهند. مثلاً اگر در منطقه‌اي يك گرگ به دو قوچ كوهي برخورد نمايد و نياز به نيروي كمكي داشته باشد، به راحتي با زوزه كشيدن، همنوعان خود را از اطراف فرا مي‌خواند و آنچه را كه مي‌بيند براي گرگ‌هاي ديگر شرح مي‌دهد.

روش تعيين چوك تفنگ هاي ساچمه زني

روش تعيين چوك تفنگ هاي ساچمه زني

---

 

ابتدا دو دايره متحدالمركز به شعاع 40 و 30 سانتي متر رسم كنيد . دايره خارجي را ستون 1 و دايره داخلي را ستون 2 نامگذاري كنيد . سپس هر دايره را مانند تصوير بالا به هشت قمست مساوي تقسيم و نامگذاري نمائيد دايره را در مسافت 38 متري طوري نصب نمائيد كه مركز دايره آن نسبت به تير انداز شيبي حدود 15 الي 20 درجه ايجاد كند و در مركز دايره قسمت سياهي ايجاد كنيد تا مركز آن در فاصله 38 متري جهت هدف گرفتن داراي وضوح با شد سپس از يك نوع فشنك كه از لحاظ نوع باروت و نوع ساچمه شارژ شده و حتي گلداني (ود) و پوكه يكسان باشند استفاده كنيد . توصيه مي شود از نوع ساچمه نمره 6 و حتي الامكان از فشنگ كارخانجات معتبر و استاندارد باشد . ضمنا روزي را براي آزمايش انتخاب نمائيد كه هوا معتدل باشد و داراي وزش شديد باد نباشد .

پس از شليك در فاصله ياد شده به سيبلتان تعداد ساچمه هايي كه در هر سمت از 16 قسمت دايره اصابت نموده را شمارش نمائيد و در جدول پائين يادداشت نمائيد بهتر است بوسيله يك ماژيك قرمز نقاط برخورد ساچمه ها را رنگ كنيد تا سيبل براي تست مجدد قابل استفاده باشد بهتر است براي تست چوك هر لوله حداقل دوبار به سيبل شليك نمائيد و شمارش را يادداشت كنيد .

 

 

 

جمع ستون 1 را حساب نمائيد و در صد آن را نسبت به جمع كل ساچمه ها تعيين نمائيد و براي ستون 2 نيز به همين نحو عمل نمائيد . ضمنا فضا هاي خالي بين ساچمه ها را نيز به وسيله دايره روي سيبل مشخص نمائيد (اصطلاحا سوراخ هاي ايجاد شده) اگر تعداد سوراخهاي ايجاد شده بزرگ و زياد بود بهتر است از نمره ساچمه ديگري استفاده شود و آزمايش را مجداد تكرار نمائيد . حالا نتيجه را در جدول ها پياده كنيد .

 

 

 

 

(اعداد به صورت پيش فرض بوده و ربطي به سلاح شما ندارد )

طريقه عملكرد :

مثال :

ابتدا تعداد ساچمه ها را معين كنيد سپس تعداد ساچمه هاي اصابت كرده به دايره وسط را مشخص نمائيد و سپس تعداد ساچمه هاي اصابت كرده به دايره خارجي را مشخص كنيد و تعداد فضاي خاي را محاسبه نمائيد (استاندارد فضاي خالي 40 مي باشد) سپس اگر تعداد كل ساچمه ها را 253 عدد و تعداد كل ساچمه هاي برخورد كرده را 175 عدد بگيريد كه از پيش تعيين شده و استاندارد است . تعداد كل ساچمه هاي خودتان را كه به هدف اصابت كرده را بدست آورده و در 100 ضرب كنيد و بر 175 تقسيم كنيد تا در صد كل ساچمه هاي برخوردي به هدف را براي تفنگ خود بدست آوريد . همان عمل را براي تعداد ساچمه هاي برخوردي به دايره كوچك و بزرگ انجام مي دهيم البته بايد توجه داشت كه تعداد ساچمه ي از پيش فرض شده كه به هدف اصابت كرده ، براي براي دايره كوچك 100 عدد و براي دايره بزرگ 75 عدد است .

مثلا اگر تعداد ساچمه هاي اصابت كرده به هدف در دايره كوچك براي تفنگ شما 103 و در دايره بزرگ 60 باشد با يك نسبت مي توانيد درصد كارآمدي تفنگ خود را در هر دايره بدست آوريد به اين صورت كه ابتدا بايد ميزان ارزش تير تفنگ خود را به اين روش بدست آوريد . اگر 175 عدد ساچمه به دايره اصابت كند يعني يعني ارزش تفنگ 57 است پس اگر 163 عدد اصابت كند ارزش آن ميشود 09/53 . حال بايد تعداد ساچمه هاي برخوردي به هر دايره را به اين عدد (09/53) ضرب و بر 100 تقسيم تا در كارآمدي تفنگ در هر دايره بدست آيد .

يعني براي تفنگي كه در دايره ي وسط 103 ساچمه اصابت كرده مي شود :

 

68/54 = 100 ÷ 09/53 × 103

 

و براي دايره بزرگ

 

85/31 = 100 ÷ 09/53 × 60

 

حال اگر فضاهاي خالي را در تير شليك شده در دايره وسط كه ميزان كار امدي تفنگ را مشخص مي كند يعني 09/53 ضرب كنيم و بر 100 تقسيم كنيم تا درصد فضاهاي خالي بدست آيد .

 

23/21 = 100 ÷ 09/53 × 40

 

(درصد فضاي خالي)

 

و حالا اگر 23/21 ميزان فضاي خالي روي هدف را از 100 كم كنيم ميزان كار آمدي تفنگ در كل هدف بدست مي آيد .

 

77/78 = 23/21 – 100

 

(درصد چوك لوله)

 

اگر تفنگ شما دولول است براي لول ديگر نيز آزمايش را تكرار كنيد .

 

 

Shotgun Cokes

 

        برگرفته از : مجله دوستداران طبيعت و گروه اسلحه و شكار در ايران                                          

تفنگ ساچمه زنی

 

تفنگ ساچمه زنی

تفنگهای ساچمه زنی (Shotgun) در نمره های (Gauge) مختلف عرضه می شوند. معروفترین نمره ها عبارتند از 10، 12، 16، 20، 28 و 410. در جدول زیر قطر داخلی لوله این نمره ها بیان شده است. در ایران متداولترین نمره ها که درضمن برای آنها سهمیه فشنگ داده می شود نمره های 12 و 16 هستند.

 

قطر داخلی لوله نمره های مختلف  تفنگهای ساچمه زنی

نمره	10	12	16	20	28	410
اینچ	775/0	729/0	667/0	617/0	550/0	410/0
میلیمتر	69/19	52/18	94/16	67/15	97/13	41/10

 

یکی از ویژگیهای مهم در لوله تفنگهای ساچمه زنی وجود بخشی از سر لوله است که به چوک (Choke) موسوم است. چوک عبارت است از بخشی از سر لوله تفنگ که قطر داخلی آن کمتر از قطر لوله اصلی است. نقش چوک عبارت است از تعیین میزان پراکنش ساچمه ها. هرقدر چوک یک لوله گشادتر باشد، ساچمه ها دارای پراکنش بیشتر و هرقدر چوک تنگتر باشد پراکنش ساچمه ها کمتر خواهد بود. بدین ترتیب برای هدف قرار دادن اهدافی که نزدیکتر هستند از چوک گشادتر و برای هدف قرار دادن اهدافی که دورتر هستند از چوک تنگتر استفاده می شود. چوک برخی از تفنگها ثابت (Fixed Choke) بوده و تغییر نمی کنند. برخی از تفنگها دارای چوک متحرک (Mobile Choke) هستند. به عبارت دیگر لوله های کوچکی وجود دارند که به سر لوله وصل می شوند و امکان تعویض آنها وجود دارد. در برخی از تفنگهای تک لول هم چوکهای متغیر (Variable Choke) وجود دارد. چوک متغیر قطعه ای است که به سر لوله وصل شده و دارای پیچ تنظیم است و با تنظیم پیچ می توان لوله را تنگتر و یا گشادتر کرد.

همانطور که گفته شد چوکهای مختلفی از نظر اندازه وجود دارد. کشورهای مختلف از استانداردهای مختلفی برای نامگذاری یا علامت گذاری چوکها استفاده می کنند. در جدول زیر نامگذاری چوکها و اندازه آنها نسبت به قطر داخلی لوله تفنگ بیان شده است.

 

مشخصات چوکهای پنجگانه اصلی

 

			کاهش قطر نسبت به لوله اصلی
نام فارسی	علامت	نام انگلیسی	اینچ	میلیمتر
سیلندر	*****	Cylinder	00/0	00/0
یک چهارم چوک یا سیلندر اصلاح شده	****	Improved Cylinder	01/0	25/0
نیم چوک	***	Modified	02/0	50/0
سه چهارم چوک	**	Improved Modified	03/0	75/0
تمام چوک	*	Full	04/0	00/1

 

البته چوکهای دیگری هم وجود دارد مثل اسکیت (Skeet) که مابین سیلندر و یک چهارم چوک قرار دارد و اکستراچوک (Extra Choke) که بعد از فول چوک قرار دارد.

اندازه چوک ثابت تفنگها معمولا در زیر و انتهای لوله حک می شود.

معمولا تفنگهای دولول با چوک ثابت، دارای دو نوع چوک مختلف هستند. بدین ترتیب می توان برای اهداف در فواصل مختلف یکی از چوکها را که مناسبتر است انتخاب کرد و آن لوله را شلیک کرد. بطور کلی از آنجا که معمولا اهداف متحرک از تیرانداز دور می شوند لذا معمولا شلیک یکم با چوک گشادتر و شلیک بعدی با چوک تنگتر صورت می گیرد.

شایان ذکر است برای اینکه بتوان وضعیت چوک یک تفنگ از نظر میزان پراکنش ساچمه را مورد بررسی قرار داد، از استاندارد مشخصی استفاده می شود. به عبارت دیگر مسافت شلیک از هدف را 40 یارد (حدود 36 متر) و قطر دایره هدف را 30 اینچ (حدود 76 سانتیمتر) در نظر می گیرند. بنابراین اگر بخواهیم رفتار چوک تفنگ خودمان را بررسی کنیم و آن را با ارقامی که منتشر می شود مقایسه کنیم، لازم است این شرایط را رعایت کنیم یعنی از فاصله 40 یاردی به صفحه کاغذی یا پلاستیکی شلیک کنیم و تعداد ساچمه ها را در دایره ای به قطر 76 سانتیمتر بشماریم. معمولا انتظار می رود درصد ساچمه هایی که به این دایره اصابت کرده است، به شرح جدول زیر باشد.

 

چوک	درصد اصابت ساچمه ها در دایره ای به قطر 30 اینچ در مسافتی به طول 40 یارد
سیلندر	40
یک چهارم چوک	50
نیم چوک	60
سه چهارم چوک	65
تمام چوک	70

 

به این عمل یعنی بررسی رفتار چوک و لوله، الگوگیری (Patterning) گفته می شود که امیدوارم بتوانم در مطالب بعدی به آن بپردازم.

 

 

 

 

 

 

تصویر فشنگها در نمره های مختلف از راست به چپ: 12، 16، 20، 28، 410

 

 

 

لوله تفنگ ساچمه زنی از چپ به راست: خزانه (جایی که فشنگ قرار می گیرد)، لوله اصلی و سرلوله که چوک در آن محل قرار دارد

 

 

 

چوکهای متحرک و آچار مربوطه برای تعویض آنها

 

 

 

 

 

 

پراکنش ساچمه ها در شلیک با چوکهای مختلف در مسافت معین و در دایره ای مشخص

 

 

فشنگ ساچمه زنی

تفنگ ساچمه زنی  تفنگی است که با آن امکان پرتاب تعدادی ساچمه (Shot) در یک شلیک وجود دارد. از آنجا که ساچمه ها پس از خروج از لوله به مرور از یکدیگر دور می شوند، لذا می توان با این تفنگ اقدام به هدف قرار دادن اهداف متحرک اعم از پرندگان و پستانداران کوچک نمود. به عبارت دیگر اگر در فاصله معقولی با تفنگ ساچمه زنی به یک صفحه کاغذی شلیک کنیم، تعداد زیادی سوراخ بر روی کاغذ ایجاد خواهد شد و به همین دلیل است که می توان با تفنگ ساچمه زنی اهداف متحرک را هدف قرار داد.

 

پوکه (Shot Shell) فشنگ ساچمه زنی (Cartridge) در گذشته از فلز برنج ساخته می شد. بعدها از پوکه مقوایی نیز استفاده می شد. امروزه پوکه این نوع فشنگ، ترکیبی از برنج (در قسمت پایین) و پلاستیک است. البته در کشورهای دیگر پوکه های تمام پلاستیک نیز مشاهده می شود. یک طرف این پوکه بسته است و فقط سوراخ کوچکی در آن تعبیه شده که محل گذاشتن چاشنی (Primer) است. سر دیگر پوکه باز است که بعد از اینکه اجزای داخلی فشنگ از قبیل باروت و ساچمه در آن ریخته شد، بسته (Crimp) می شود. در گذشته که از پوکه های برنجی استفاده می شد، سر پوکه با قرار دادن یک مقوای گرد (Paper Disk) و سپس موم اندود کردن آن، بسته می شد. امروزه سر پوکه های پلاستیکی به دو صورت برگردان شده (Roll Crimp) و ستاره ای (Star Crimp) اعم از شش پر و هشت پر بسته می شود. در بستن سر پوکه بصورت برگردان هم از یک مقوای گرد استفاده می شود.

 

معمولا پوکه های فشنگهای شلیک شده مجددا قابل پر شدن هستند که به آن «پر کردن مجدد» (Reloading) می گویند. در پر کردن مجدد، فشنگی که شلیک شده و دهانه پوکه آن باز شده است، مجددا با باروت (Powder) و ساچمه پر شده و سپس درب آن مجددا به همان روش قبلی (برگردان یا ستاره ای) بسته می شود. البته قبل از این کار چاشنی جدید با چاشنی استفاده شده قبلی، جایگزین می شود (Priming).

 

بنابراین اجزای اصلی یک فشنگ ساچمه زنی عبارت است از پوکه، چاشنی، باروت و ساچمه. در فشنگهایی که درب آنها برگردان شده، برای نگهداری ساچمه ها از یک مقوای گرد استفاده می شود. جزء دیگری که وجود آن در فشنگ ساچمه زنی ضروری است نمد (Wad) است. انفجار باروت در پوکه، نیروی فوق العاده ای ایجاد می کند. برای انتقال مناسب این نیرو به ساچمه ها و پرتاب آنها، از لایه ای از نمد استفاده می شود. این لایه نمدی علاوه بر اینکه وظیفه انتقال نیروی انفجار به ساچمه ها را دارد، در ضمن باعث جلوگیری از خروج نامناسب گاز باروت شده و از طرف دیگر ضربه ناگهانی ناشی از انفجار باروت را جذب کرده و باعث می شود تا این نیرو بصورت ملایمتری به ساچمه ها وارده شده و از تغییر شکل ساچمه ها جلوگیری می کند. شایان ذکر است که ساچمه های مورد استفاده در این فشنگها گرد و یکنواخت هستند و هرقدر شکل ساچمه ها هنگام خروج از لوله گردتر و یکنواخت تر باشد، پرواز ساچمه ها و پراکندگی آنها مناسبتر خواهد بود. لایه فوق الذکر در گذشته، از نمد واقعی درست می شد. امروزه این نمدها کم و بیش کمتر استفاده می شوند و بجای آنها از قطعات پلاستیکی که خاصیت فنری دارند استفاده می شود. البته هنوز هم به آنها «ود»  گفته می شود.

 

تفاوت دیگری که فشنگهای امروزی با فشنگهای قدیمی دارند، وجود فنجانک کوچکی است که ساچمه ها داخل آن ریخته می شود. وظیفه این فنجانک که عمدتا به ود چسبیده است، آن است که مانع تماس مستقیم ساچمه ها با لوله تفنگ می شود. در نتیجه شکل ساچمه ها حتی المقدور بدون تغییر مانده و ساچمه ها بصورت مناسبتری پرتاب می شوند. برای اینکه پس از خروج همزمان ود و ساچمه ها، ود از ساچمه ها جدا شود، در طرفین فنجانک شکافهایی ایجاد می شود که پس از خروج ود، در اثر برخورد با هوا دیواره های فنجنک باز شده و در اثر اصطکاک ایجاد شده با هوا، ود از ساچمه ها عقب افتاده و ساچمه ها پرواز آزادانه خود را در هوا ادامه می دهند. در گذشته که از پوکه های برنجی استفاده می شد، چنین فنجانکی وجود نداشت. بنابراین «ود» به قطعه پلاستیکی اطلاق می شود که دارای یک فنجانک برای نگهداری ساچمه ها بوده و یک پایه با خاصیت فنری داشته و در انتها در انتها به صفحه گردی منتهی می شود که بر روی باروت قرار می گیرد. قطر ود متناسب با قطر داخلی لوله تفنگ است.

 

ساچمه هایی که در فشنگ ساچمه زنی استفاده می شود دارای انواع و قطرهای مختلف است. عمدتا جنس ساچمه از سرب است که با مقداری قلع یا فلز دیگری آمیخته است. ساچمه ها از فلزات دیگری همچون فولاد هم ساخته می شود. برخی از ساچمه های سربی هم وجود دارند که دارای روکش مسی یا نیکلی است. این روکش باعث می شود تا سطح ساچمه سخت تر شده و کمتر دچار تغییر شکل شود. در ضمن با این ساچمه ها محیط زیست هم کمتر آلوده می شود. در برخی از کشورها استفاده از ساچمه سربی بدون روکش مسی یا نیکلی ممنوع است. چرا که سرب فلزی سمی است و انتشار آن در محیط زیست باعث ایجاد مشکلاتی می شود. یکی از این مشکلات برای پرندگان است. پرندگان برای هضم غذا نیاز به سنگریزه دارند. چنانچه این ساچمه ها در محیط زندگی پرندگان پخش شود و آنها بجای سنگریزه از این ساچمه ها ببلعند باعث ایجاد بیماری در آنها شده و در ضمن ممکن است سلامت انسان نیز با خوردن گوشت آنها به خطر بیافتد. در ایران عمدتا از ساچمه های سربی استفاده می شود.

 

همانطور که گفته شده ساچمه ها دارای قطرهای مختلف نیز هستند. اندازه مختلف ساچمه ها با نمره بیان می شود. هرقدر نمره ساچمه بزرگتر باشد، قطر ساچمه کوچکتر است. مثلا ساچمه نمره یک از نمره دو بزرگتر است. کشورهای مختلف از استانداردهای مختلفی برای نمره گذاری ساچمه ها استفاده می کنند. در ایران دو نوع ساچمه از نظر اندازه استفاده می شود. یک نوع که به آن ساچمه (Field Shot) گفته می شود و برای شکار پرندگان استفاده می شود که از نمره 1(BB) تا نمره 8 وجود دارد. البته در کشورهای دیگر ساچمه های ریزتر تا نمره 12 و ساچمه های درشت تر نیز وجود دارد. نوع دیگری که به آن چارپاره (Buck Shot) گفته می شود، درشت تر از ساچمه های نوع اول هستند که در اندازه های مختلف سه صفر (درشت تر از همه)، دوصفر (اصطلاحا نه تایی)، صفر (اصطلاحا 12 تایی)، یک، دو، سه و چهار وجود دارند. چارپاره ها برای شکار پرندگان بسیار بزرگ و پستانداران مورد استفاده قرار می گیرند. نوع دیگری از ساچمه که در اصل ساچمه نیست و گلوله است نیز وجود دارد که به آن اصطلاحا تک گلوله (Slug) می گویند و در هر فشنگ یکی از آنها قرار داده می شود که برای شکار پستانداران استفاده می شود. در گذشته این تک گلوله ها گرد بودند اما امروزه بصورت استوانه ساخته می شوند. شایان ذکر است اینجا نحوه نامگذاری و اندازه ساچمه ها به اختصار و بصورتی ساده بیان شده است. همانطور که گفته شد استانداردهای مختلفی برای نامگذاری و اندازه ساچمه ها وجود دارد.

 

میزان ساچمه موجود در فشنگ ساچمه زنی براساس وزن تعیین می شود. یعنی مثلا در نوع خاصی از فشنگها که برای ورزش مورد استفاده قرار می گیرند، از 24 گرم ساچمه استفاده می شود. در فشنگهایی که برای شکار استفاده می شوند معمولا 32 گرم ساچمه ریخته می شود. البته فشنگهای مگنوم مقدار وزنی بیشتری ساچمه حمل می کنند که گاهی حتی به 50 گرم هم می رسد. فشنگهای نمره 12 ایرانی که توسط مهماتسازی وزارت دفاع تهیه شده و عرضه می شوند، 32 گرم ساچمه دارند. بنابراین با توجه به اندازه مختلف ساچمه ها می توان نتیجه گرفت که هرقدر نمره ساچمه بزرگتر باشد (ساچمه ریزتر باشد) تعداد بیشتری ساچمه در فشنگ وجود خواهد داشت مثلا در 32 گرم ساچمه نمره 5 حدود 190 عدد ساچمه و در 32 گرم ساچمه نمره 6 حدود 250 عدد ساچمه وجود دارد. بنابراین هرقدر ساچمه ریزتر باشد احتمال مورد اصابت قرار دادن یک هدف بیشتر می شود اما نباید فراموش کرد که ساچمه ریزتر انرژی کمتری دارد پس برای انتخاب ساچمه مناسب برای هدف مشخص باید به نمره ساچمه هم از نظر تعداد ساچمه و هم از نظر انرژی ساچمه توجه نمود. مثلا براساس قوانین، در مسابقات شلیک به بشقاب گلی نباید از ساچمه هایی درشت تر از 5/2 میلیمتر استفاده کرد و برای شکار کبک ساچمه های نمره 5، 6 و 7  و برای شکار غاز، ساچمه های نمره 3، 2 و 1 توصیه می شود.

 

 

پرواز ساچمه ها (پس از شلیک، دیواره های ود باز شده و ساچمه ها آزادانه به پرواز درمی آیند)

 

 

 

 

 

از چپ به راست درب برگردان، درب ستاره ای هشت پر و شش پر

 

 

 

اجزای فشنگ

 

 

 

 

 

 

اجزای فشنگ (پوکه، چاشنی، باروت، ود، ساچمه)

 

 

 

 

یک فشنگ برش یافته و محتویات آن

 

 

 

 

 

فشنگ تک گلوله قدیمی با گلوله گرد و پوکه مقوایی

 

 

 

تک گلوله قدیمی با پایه نمدی

 

 

 

 

اجزای فشنگ تک گلوله

 

 

 

 

مقوا (Overshot)

 

 

 

نمد

 

 

 

 

ود

 

 

 

ود

 

انواع تفنگهاي شکاري :

 

انواع تفنگهای شکاری

اگر از تعریف تفنگ که عموما با آن آشنایی دارند بگذریم، باید گفت که بطور کلی دو نوع تفنگ شکاری وجود دارد: تفنگ گلوله زنی (Rifle) و تفنگ ساچمه زنی (Shotgun). تفنگهای گلوله زنی برای پرتاب یک عدد گلوله(Bullet) سربی که عمدتا دارای روکش برنجی یا مسی هستند به کار می رود و تفنگهای ساچمه زنی برای پرتاب تعدادی ساچمه (Shot) سربی بکار گرفته می شوند. بدین ترتیب سلاحهای گلوله زنی دقیق و در عین حال مخربتر از تفنگهای ساچمه زنی هستند. از طرف دیگر تفنگهای ساچمه زنی نیاز به هدف گیری دقیق ندارند و لذا با این نوع تفنگها می توان اهداف متحرک را بهتر مورد هدف قرار داد، با این حال برد مفید این سلاحها بسیار کمتر از سلاحهای گلوله زنی هستند.

ذکر این نکته ضروری است که بعضی از افراد تفنگهای بادی را تفنگ ساچمه زنی می نامند. در واقع این دو از یکدیگر متمایز هستند. اگرچه تفنگهای بادی هم نوعی ساچمه سربی پرتاب می کنند اما از آنجا که انرژی آنها از هوای فشرده تامین می شود لذا به آنها تفنگ بادی گفته می شود (Air Rifle).

 

در جدول زیر مقایسه ای بین دو نوع تفنگ گلوله زنی و ساچمه زنی از جهات مختلف انجام شده است.

شرح	تفنگ گلوله زني	تفنگ ساچمه زني
تعدادگلوله در هر شلیک	یک گلوله	از يک (تک گلوله) تا صدها ساچمه
محل اصابت	یک نقطه	یک صفحه
تخریب	مخرب تا مسافتهاي نسبتا دور	مخرب در مسافتهاي نزديک تا متوسط (برحسب بزرگي ساچمه ها)
نشانه روی	نشانه روي دقيق	نشانه روي ويژه
وضعیت خان (Rifle) (شیارهای پیچشی در داخل لوله برای هدایت بهتر گلوله)	داراي خان	عمدتا بدون خان. البته انواع جديدي توليد شده است که داراي خان است و براي شليک گلوله های غلاف دار (Sabot) ساخته شده است و بنابراين شايد بهتر است آنها را به عنوان سلاحهاي گلوله زني طبقه بندی کنیم.
حیوانات مورد شکار	پستانداران	پرندگان
قطر داخلی لوله	کالیبر (Caliber)	نمره یا مقیاس (Gauge)
جنس پوکه فشنگ	فلزی (برنج)	پلاستیک و برنج
جنس گلوله	عمدتا سرب با روکش برنجی یا مسی	در مواردی آهن و در عمده موارد سرب که بندرت دارای روکش مسی یا نیکلی است

 

کاليبر و نمره در سلاحهاي گلوله زني و ساچمه زني

قطر داخلی لوله در تفنگهای گلوله زنی و ساچمه زنی دارای تنوع زیادی است.

قطر داخلی لوله در تفنگهای گلوله زنی را کالیبر (Caliber) می گویند که برحسب میلیمتر یا اینچ بیان می شود. تنوع کالیبر در تفنگهای گلوله زنی بسیار زیاد است. البته عدد یک کالیبر صرفا به قطر داخلی لوله تفنگ اشاره نمی کند بلکه فشنگ مورد استفاده در هر کالیبری از نظر ویژگیها و اندازه های پوکه، منحصر به فرد است.

قطر داخلی لوله تفنگهای ساچمه زنی را نمره یا مقیاس (Gauge) می گویند و واحد خاصی ندارد. لوله تفنگهای ساچمه زنی در نمره های مختلف از قبیل 10، 12، 16، 20، 28، و 410 عرضه می شود. این مقیاس دارای تعریف خاصی است. بنابراین تعریف، قطر داخلی لوله تفنگ ساچمه زنی در یک مقیاس معین برابر است با قطر همان تعداد گلوله سربی به نحوی که وزن آن تعداد گلوله سربی معادل یک پوند باشد. مثلا قطر داخلی لوله تفنگ نمره 12 معادل قطر یک عدد گلوله سربی است که وزنی معادل یک دوازدهم پوند داشته باشد (هر پوند معادل ۴۵۳گرم است). این قاعده در مورد تفنگ ساچمه زنی نمره 410 صادق نبوده و قطر داخلی لوله این تفنگ 410 هزارم اینچ است.  بنابراین هر چه نمره یک تفنگ کوچکتر می شود، قطر داخلی لوله آن بزرگتر می شود. یعنی نمره 10 بزرگتر از نمره 12 است. متداولترین نمره در تفنگهای ساچمه زنی نمره 12 است. برعکس تفنگهای گلوله زنی، در تفنگهای ساچمه زنی تنوع زیادی از نظر طول فشنگ مشاهده نمی شود. معمولا پوکه این فشنگها در سه اندازه 70 میلیمتر (دو و سه چهارم اینچ)، 76 میلیمتر (سه اینچ) و 89 میلیمتر (سه و نیم اینچ) وجود دارد. در پوکه های 76 و 89 میلیمتری مقدار وزنی بیشتری ساچمه وجود دارد که به این نوع فشنگها اصطلاحا مگنوم (Magnum) می گویند.

 

انواع سلاحها از نظر مکانيزم فشنگ گذاري و مسلح شدن

کمرشکن: تفنگهای تک لول و دولولی هستند که برای فشنگ گذاری باید آنها را تا کرد.

چخماقي (Hammer): با بازکردن تفنگ، فشنگ گذاري مي شود و براي مسلح کردن بايد چخماق را عقب کشيد.

کوسه (Hammerless): چکش(ها) در داخل اسلحه جاسازی شده و از بیرون مشاهده نمی شود. با باز کردن سلاح، مسلح مي شود.

گلنگدني (Bolt Action): با زدن گلنگدن يک فشنگ از خزانه داخل لوله شده و همزمان تفنگ مسلح مي شود.

دستکش یا پمپی (Pomp Action): با کشيدن دسته ای که زیر لوله سلاح قرار دارد، يک فشنگ از خزانه داخل لوله شده و همزمان تفنگ مسلح مي شود.

اهرمي (Lever Action): با کشيدن اهرمی که زیر اسلحه و نزدیک ماشه قرار دارد، يک فشنگ از خزانه داخل لوله شده و همزمان تفنگ مسلح مي شود.

نيمه خودکار (Semi Automatic): فقط یکبار گلنگدن کشیده شده و بدین ترتیب یک فشنگ داخل لوله می شود و همزمان تفنگ مسلح می شود. بعد از هربار شلیک پوکه خالی به بیرون پرتاب شده و یک فشنگ دیگر در لوله قرار می گیرد و همزمان تفنگ مسلح شده و آماده شلیک بعدی می شود. تفاوت آن با تفنگهای خودکار (Automatic) این است که لازم است برای هر شلیک یک بار ماشه را چکاند و سلاح بصورت مسلسل عمل نمی کند. اصولا در شکار، از سلاحهای خودکار (مسلسل) استفاده نمی شود.

 

انواع سلاحها از نظر خزانه فشنگ

بدون خزانه فشنگ: فشنگ مستقيما داخل لوله سلاح قرار داده مي شود. در تفنگهای کمرشکن.

با خزانه فشنگ ثابت: عمدتا در تفنگهای گلنگدنی. مخزن فشنگ در زیر گلنگدن کار گذاشته شده و از بالا فشنگ داخل خزانه می شود.

با خزانه فشنگ متحرک (خشاب) (Magazine): عمدتا در تفنگهای گلوله زنی بخصوص نوع خفیف. تعدادی فشنگ در خشاب قرار داده شده و سپس خشاب از زیر تفنگ داخل می شود.

خزانه فشنگ لوله اي (Tube Magazine): در برخی از کالیبرهای تفنگهای گلوله زنی مثل خفیف و در تعدادی از تفنگهای ساچمه زنی بخصوص از نوع دستکش و اهرمی. فشنگ گذاری معمولا از زیر تفنگ به داخل لوله ای که حکم خزانه فشنگ را دارد و در زیر لوله و به موازات آن کار گذاشته شده است، انجام می گیرد.

 

انواع سلاحها از نظر تعداد لوله

تک لول (Single Barrel): عمده سلاحهای گلوله زنی و تعدادی از سلاحهای ساچمه زنی دارای یک لوله هستند.

دولول (Double Barrel): معدودی از سلاحهای گلوله زنی و بسیاری از سلاحهای ساچمه زنی دارای دو لوله هستند. در برخی از تفنگها یکی از لوله ها گلوله زنی و یکی دیگر ساچمه زنی است. سلاحهای دولول در دو شکل دولول کنارهم (Side by Side) و دولول روی هم (Over/Under) وجود دارند.

چندلول: عمدتا سه لول و در مواردی چهار لول هم مشاهده می شود. البته بیشتر در سلاحهای قدیمی دیده می شود. عمدتا ترکیبی از گلوله زنی و ساچمه زنی هستند.

 

انواع سلاحها از نظر ظرفيت تعداد شليک

تک گلوله در تفنگهای تک لول (Single Shot)

چند گلوله متناسب با تعداد لوله های تفنگ

چند گلوله در تفنگهای تک لول با توجه به ظرفيت خزانه فشنگ

 

 

فشنگ سلاحهاي گلوله زني و ساچمه زني

گلوله زني: معمولي

ساچمه زني: ساچمه ای Shot، چهارپاره Buck Shot، تک گلوله Slug، زابوتSabot

 

 

قوانین استفاده از تفنگهای شکاری  در ایران

در ایران هر فرد دارای 18 سال می تواند سه تفنگ داشته باشد. یک تفنگ گلوله زنی برای شکار پستانداران، یک تفنگ گلوله زنی با کالیبری کوچکتر از 6 میلیمتر برای تمرین تیراندازی (به این نوع سلاحها اصطلاحا خفیف گفته می شود و معروفترین آن کالیبر 22 است) و یک تفنگ ساچمه زنی برای شکار پرنده (البته اقلیتهای دینی می توانند برای شکار برخی از حیوانات دیگری مثل گراز و خرگوش با تفنگ ساچمه زنی نیز پروانه شکاردریافت کنند). برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد نحوه دریافت مجوز سلاحهای شکاری به مطلب شایان ذکر است صدور مجوز نگهداری و حمل سلاح به عهده نیروهای نظامی و صدور مجوز شکار با تفنگهای شکاری به عهده سازمان حفاظت محیط زیست است. براساس قوانين ايران، به تفنگهایی که کاليبر آنها کوچکتر از 6 ميليمتر باشد، پروانه شکار داده نمی شود. 

 

 

 

اثر ساچمه ها ناشی از يک بار شلیک تفنگ ساچمه زنی (Pattern)

 

 

اثر گلوله ها  ناشی از چند بار شلیک تفنگ گلوله زنی (Group)

 

 

گلوله زنی / گلنگدنی / تک لول / خزانه ثابت

 

گلوله زنی / اهرمی / تک لول / خزانه لوله ای

 

ساچمه زنی / کمرشکن / تک لول / چخماقی

 

 

ساچمه زنی / کمرشکن / دولول روی هم / کوسه

 

ساچمه زنی / کمرشکن / دولول کنار هم / کوسه

 

 

 

ساچمه زنی / دستکش / تک لول / خزانه لوله ای

 

ساچمه زنی / نیمه خودکار / تک لول / خزانه لوله ای

 

ساچمه زنی / کمرشکن / سه لول / کوسه

 

فشنگ گلوله زنی

 

فشنگ ساچمه زنی در انواع مختلف

 

طول پوکه در فشنگهای ساچمه زنی قبل و بعد از شلیک

 

 

تک گلوله غلاف دار ( زابوت) برای تفنگهای ساچمه زنی خان دار

پناهگاه حيات وحـش موته

 

پناهگاه حيات وحـش موته

 اين منطقه بين عرضهاي جغرافيايي ً20 و 33 تا ً55 و 33 شمالي و طولهاي جغرافيايي ً30 و 50 تا ً10 و 51 شرقي به مركزيت روستاي موته در 270 كيلومتري جنوب تهران قرار دارد، به طوري كه جاده اصفهان ـ تهران از شرق آن گذشته و شهر ميمه در 45 كيلومتري جنوب غربي آن واقع است.

تـاريـخـچـه:

پس از تشكيل كانون شكار ايران در سال 1343، محدوده‌اي با وسعت 343940 هكتار شامل دشتها، ارتفاعات و مراتع، واقع در حوزه استحفاظي استانهاي اصفهان و مركزي به عنوان منطقه حفاظت شده موته انتخاب و در سال 1346 با تشكيل سازمان شكارباني و نظارت بر صيد، به تصويب شوراي عالي شكارباني و نظارت بر صيد آن زمان رسيد. در سالهاي پس از پيروزي انقلاب، سازمان حفاظت محيط زيست تغييراتي در حد و حدود منطقه داد و در تاريخ 21/6/61 با مساحت حدود 220000 هكتار به منطقه حفاظت شده تبديل گشت و سرانجام براساس مصوبه مورخ 7/12/69 شوراي عالي محيط زيست با همين وسعت به پناهگاه حيات وحش ارتقاي سطح يافت. در هر پناهگاه حيات وحش، به منظور احياي وضعيت طبيعي اين مناطق 25 درصد از مساحت آن توسط سازمان حفاظت محيط زيست به عنوان محدوده امن تعيين و اعلام مي‌گردد. در اين محدوده‌ها ورود و چراي دام اهلي ممنوع است، ضمناً ورود اشخاص و ايجاد هرگونه تأسيسات بدون اخذ مجوز رسمي از سازمان حفاظت محيط زيست ممنوع خواهد بود. با توجه با توافقنامه‌ها و نقطه نظرات كارشناسي با رعايت مسائل اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي مناطقي را در محلهاي معروف به شور رباط ترك، شور آب باريك و سي كلفتي بدين منظور در نظر گرفته كه جمعاً در حدود 37000 هكتار از كل اراضي پناهگاه بوده و قابل توسعه و افزايش تا سطح حدود 44000 هكتار مي‌باشد.

توپوگرافي منطقه:

محدوده پناهگاه حيات و حش موته از دو بخش دشتي و كوهستاني تشكيل شده كه بلندترين ارتفاع آن از سطح دريا در حدود 3000 متر و حداقل ارتفاع در اين منطقه 1900 متر مي‌باشد. ارتفاعات موته شامل دو رشته كوه است و فاصله بين اين دو رشته كوهها را دشتهاي جلگه‌اي و شوره‌زار تشكيل مي‌دهد.

خصوصيات آب و هوايي:

اين منطقه در تقسيمات آب و هوايي از آب و هواي نيمه باراني و سرد تبعيت دارد. حداكثر بارندگي در سال 350 ميليمتر و بيشترين بارندگي در فصل زمستان و بهار مي‌باشد. درجه حرارت متوسط در دشتهاي اين منطقه 4/39 درجه سانتيگراد در تابستان و در سردترين ماههاي سال به 5/11 تا 5 درجه زير صفر مي‌رسد.

منابع آبي:

بيش از 250 منبع آبي اعم از چاه قديمي، قنات و چشمه دائمي در موته وجود دارد كه بيش از 150واحد از اين منابع را چشمه‌ها تشكيل مي‌دهد از قبيل: چشمه سنجده، دستار، بيد، دربند، شور، آب باريك، چشمه‌نيا، قلعه‌سياه، ريز آب، جاجرمي، قيقوجه، گزرتو، گل‌بيدك، رزبيده، دمه، سيكلفتي، مرواريد و ... . براي تأمين آب مورد نياز وحوش در مناطق امن اقدام به ساخت آبشخورهاي دست ساز در نقاط حساس اكولوژيك گرديده كه منابع آبي آن چشمه‌ها و چاههاي قديمي است، كه آب به وسيله لوله يا نصب تلمبه بادي به آنها هدايت مي‌شود.

حيات وحش جانوري:

اين منطقه بهترين زيستگاه آهو در ايران است كه براي رشد، تكثير و جلوگيري از انقراض آهوها اختصاص يافته‌ است. شرايط مساعد زيستي براي اين گونه پستاندار در دشتها و شوره‌زارهاي منطقه توأم با حفاظت، ادامه زندگي را براي اين حيوان زيبا هموار ساخته و به عنوان گونه جانوري شاخص منطقه از آن ياد مي‌شود. وجود تپه ماهورها، تل‌ها و دشتهاي كوهستاني در موته امكان زندگي را براي گونه قوچ و ميش و صخره‌ها و ارتفاعات صعب العبور، زيستگاه خوبي را براي ادامه حيات كل و بز پديد آورده است.انواع زيادي از گونه‌هاي پرندگان بومي و غير بومي نيز در اين منطقه وجود دارد از قبيل: كبك، تيهو، بلدرچين، هوبره و همچنين از خانواده‌هاي سار، كلاغ، سسك، دم جنبانك، عقاب، جغد، زنبورخوار، سهره و سارگپه نيز گونه‌هايي وجود دارد. در زمان مهاجرت، پرندگان مهاجر بسياري در اين منطقه خصوصاً اطراف رودخانه شور و گزستانها توقف نموده و در اين منطقه استراحت كوتاهي مي‌كنند.از خزندگان و خانواده مارمولك‌ها مي‌توان خانواده‌هاي جكو، آگاما و لاسرتا را نام برد. از مارهاي سمي به مار جعفري، افعي، مار شاخ‌دار، از مارهاي نيمه سمي به تيرمار، افعي پلنگي، يله مار و از مارهاي غير سمي به تــوله مـار، مار قيطاني، مارگرگي و كورمار مي‌توان اشاره كرد.

پوشش گياهي:

بر اساس اطلاعات موجود در منطقه موته تا كنون بيش از 300 گونه گياهي مرتعي كه ارزش علوفه‌اي، دارويي و صنعتي دارند شناسايي شده است. از نظر تيپ گياهي قسمت اعظم پناهگاه حيات وحش موته مخصوصاً صافيها، تپه ماهورها و مناطق جلگه‌اي را جامعه درمنه و گون تشكيل مي‌دهد كه در فضاي بين آنها گياهان شور پسند و همچنين گياهان خوش خوراك و ديگر نيز رويش دارند.از درختان و درختچه‌هاي اين منطقه مي‌توان بادامك، بنه، تنگرس، قيچ، گز و انجير را نام‌برد و از بوته‌هاي شاخص مي‌توان به درمنه، جاز، انواع گون‌ها، فرفيون، كلاه ميرحسن و ريش بز اشاره كرد.

مشكلات و تعارضهاي موجود:

ـ وجود معادن در منطقه و تخريب‌هاي ناشي از فعاليت آنها.

ـ وجود جاده‌هاي اصلي بين شهري (جاده گلپايگان و جاده اصفهان ـ تهران) و جاده‌هاي روستايي در منطقه كه موجب تردد وسايل نقليه و اثرات منفي در آرامش وحوش مي‌شود.

ـ تعليف غير مجاز دامها و واگذاري قسمتي از عرصه‌هاي طبيعي منطقه و تبديل آن به اراضي كشاورزي از طريق هيئت واگذاري زمين و تحميل آنها به منطقه.

ـ شكار غير مجاز

تحقيقات:

درحال حاضر مطالعات طرح جامع پناهگاه حيات وحش موته در حال انجام است كه نتايج آن به زودي در اختيار سازمان محيط زيست قرار خواهد گرفت

 

انواع تفنگ

تفنگ ساچمه زني متناسب

                               http://www.laurelauction.com/0421s%20Sel.%20Long%20Guns.JPG

در مبحث مربوط به قنداق تفنگ اهميت بيش از حد متناسب بودن قنداق با ويژگي جسمي تير اندازي ،به ويژه در تير اندازي با تفنگ ساچمه زني(هوازني) بيان شد. تفنگ متناسب، تفنگي است كه به راحتي ورواني به روي دست بيايد،قنداقش خود به خود در روي شانه تير انداز قرار مي گيرد،گونه تير انداز روي شانه قنداق جا بگيرد وچشم وي بي هيچ تلاشي در امتداد لوله (لوله هاي ) تفنگ قرار بگيرد. 

چنانچه تفنگي را كه براي اولين بار آزمايش مي كنيد واجد چنين ويژگي هايي باشد ،آن تفنگ متناسب با ساختار جسمي شما است وگرنه يا بايد اندازه وشكل قنداقش را تغيير داد تا با ويژگي هاي بدني شما متناسب شود يا به فكر تفنگ ديگري باشيد.

 

در كشور هاي غربي كه خريدار مي تواند به فروشگاه هاي مختلف برود ودر هر فروشگاهي كه تا فروشنده اميدوار باشد كه خريدار قصد خريد دارد ،تفنگهاي مختلف را آزمايش كند وحتي با تفنگي كه تقريبا پسنديده است چند تير بيندازد ،يافتن تفنگ متناسب مشكل بزرگي نيست وبا سر كشيدن وپرسه زدن در چند فروشگاه وآزمايش تفنگ مختلف ،هر كس سر انجام مي تواند تفنگ متناسب خود را بيابد.

در كشور ما وضع چنين نيست به دليل كمي عرضه وبالا بودن تقاضا ،معمولا شكارچي حق انتخاب ندارد و مجبور است تفنگي كه براي فروش عرضه شده به هر تقدير ،خريداري كند .در اين شرايط به احتمال بيش از 50 درصد ،تفنگ خريداري شده با ويژگيهاي بدني خريدار كاملا هم آهنگ نيست. 

انواع سلاح کمري

در زبان فارسی نام‌های دیگری نیز برای اشاره به انواع سلاح کمری بکار برده می‌شود. این نام‌ها گاه از نوع خاص سلاح گرفته شده و گاه از نام کارخانه سازنده یا حتی نام شهری که کارخانه در آن واقع است. در مواردی هم نام مدل سلاح بجای سلاح کمری بکار می‌رود. برخی از این نام‌ها با توضیحاتی در زیر آورده شده :

• اتوماتیک

نامی برای اشاره به سلاح‌های کمری نیمه خودکار مانند کلت و براونینگ.

• اسپرینگ‌فیلد

برای اشاره به رولور کالیبر ‎۰/۳۸ اسمیت و وسون. از نام شهری که کارخانه اسمیت و وسون در آن قرار دارد.

• اسلحه کمری

جمع عربی اصطلاح «سلاح کمری» که بسیار رایج است.

• براونینگ

نام کارخانه سازنده برای اشاره به سلاح کمری نیمه خودکار کالیبر ۹میلیمتر این کارخانه.

• پارابلوم

نام سلاح کمری آلمانی لوگر که در ارتش آلمان نازی رایج بود.

• پیشتو

همریشه با واژه پیستول در زبان‌های اروپایی، به معنای سلاح کمری.

• پیشتاب

تلفظ دیگری از نام قبلی.

• تپانچه

احتمالاً از «ته پنجه»، در اصل به معنی سیلی و ضربه با دست و لی یعدها برای اشاره به هر نوع سلاح کمری. طپانچه هم نوشته شده است.

• ده‌تیر

سلاح کمری ماوزر آلمانی که خزانه آن ده فشنگ گنجایش دارد.

• ده‌تیر آلمانی

 

• رولور                                                        

نوعی اسلحه کمری که فشنگ‌های آن در یک گردونه قرار دارند. از Revolver نام فرانسوی این گونه.

• ششلول

نام دیگر رولور

• کلت

اصلاً برای اشاره به سلاح کمری کلت کالیبر ‎۰/۴۵ از کارخانه کلت آمریکا و بعدها به هر سلاح نیمه خودکار که کمابش شبیه آن باشد گفته شده است.

• کمری

کوتاه شده اصطلاح «سلاح کمری».

• نوغان

نام رولور ساخت کارخانه موزین-ناگان روسیه. ناغان هم گفته شده است.

• هفت‌تیر

منشا این نام روشن نیست، احتمالاً از سلاح کمری که هفت فشنگ گنجایش داشته گرفته شده است.

• والتر

نام کارخانه اسلحه‌سازی آلمانی، برای اشاره به سلاح کمری نیمه خودکار ساخت این کارخانه که در جنگ جهانی دوم رایج بود.

• موزر

همان ده تیر آلمانی.

 

تفنگ گلنگدني چند فشنگه

                                        

در ابتداي عرضه اينگونه تفنگها به بازار ،بسيار از تير اندازان تركيب اين تفنگها را تركيبي نا متجانس مي دانستند،زيرا تير اندازي با تفنگ ساچمه زني تداعي كننده ((سرعت عمل)) است.حال آنكه تفنگ گلنگدني در مقايسه با تفنگ دستكش يا نيمه خودكار ،بسيار كند كار مي كند .ليكن اين تفنگها كه معمولا با خشاب سه فشنگه تغذيه مي شوند،به دليل ارزاني قيمت در مقايسه با تفنگ هاي دستكش يا نيمه خودكار ، برتري نسبي در مقايسه با تفنگهاي تك تير وموثر بودن در كار برد هاي ويژه مانند تير اندازي تك گلوله به شكار بزرگ ،با گذشت زمان جاي خود را در بازار گشودند وخلا  بين تك تير ودستكش يا نيمه خودكار را پر كردند.

به نظر كارشناسان اين نمونه تفنگ ها مناسبترين وارزان ترين نوع تفنگ ((تك گلوله )) زني محسوب مي شوند.

مصاحبه با معاونت محترم اسلحه ومهمات ارتش

بنا به درخواست تعداد بي شماري از عزيزان در خصوص قوانين دريافت مجوز حمل سلاح ونگهداري آن با هماهنگي دفتر معاونت محترم اسلحه ومهمات مصاحبه اي با جناب سرهنگ تاجيك داشتيم.

در همان ابتداي ورود با برخوردگرم وصميمانه معاونت محترم اسلحه ومهمات روبرو شديم.دفتري آراسته ومحيطي كه به انسان آرامش مي بخشيد. با تمام مشغله هاي بسيار زياد ايشان با روي گشاده پذيراي ما شدند وبه سئولات ما پاسخ گفتند وبا اشراف كامل از پست خود وماموريت محوله به ايشان مواردي را در خصوص پاره اي ديگر از مسائل حمل سلاح بيان نمودند.

در ابتدا از ايشان پرسيديم:                                                                  

شرايط احراز صلاحيت براي صدور پروانه حمل ونگهداري سلاح چيست؟

جناب سرهنگ فرمودند: بر خلاف سالهاي قبل از انقلاب اسلامي كه شرايط دريافت پروانه حمل ونگهداري سلاح فقط براي افراد خاص با موقعيتهاي بالاي اجرائي ويا مالي وجود داشت.امروز شرايط دريافت پروانه حمل ونگهداري سهل تر شده وتمام مردم در صورت داشتن صلاحيت مساوي هستند البته اين به معني آشفتگي ويا عدم كنترل ونظارت كافي از سوي معاونت اسلحه ومهمات نمي باشد.

لطفا بفرماييد بر طبق مقررات هر فرد ايراني چه تعداد سلاح وبا چه كاليبري مي توان داشته باشد؟

بر طبق مقررات جمهوري اسلامي ايران هر فرد كه تابعيت ايراني داشته باشد و مراحل احراز سلامت اخلاقي ،جسمي ،روحي وهويت اجتماعي را طي نمايد مي تواند همزمان مجوز حمل سه قبضه سلاح شكاري (يك قبضه گلوله زني،يك قبضه ساچمه زني،يك قبضه خفيف كاليبر 22 ) را داشته باشد.

همچنين در خصوص صدور پروانه حمل سلاح هيچ گونه تفاوتي بين آقايان وخانم ها وجود ندارد ،با اين صورت كه خانمها هم مي توانند جهت كسب پروانه حمل ونگهداري سلاح اقدام نمايند .جهت كسب پروانه حمل سلاح مراحل زير بايد طي شود:

1-مراجعه به فروشگاه هاي مجاز خريد وفروش سلاح و يا خريد سلاح داراي مجوز

2-پر كردن فرم پرسشنامه احراز هويت اجتماعي

3-پر كردن فرم معرف يا ضامن خوشنام يا معتبر بنا به تشخيص نيروي انتظامي محل سكونت متقاضي وتاييد آن

4-شش قطعه عكس 4*3

5-كپي شناسنامه به همراه اصل آن جهت تطبيق

6-ارائه كد ملي

جناب سرهنگ لطفا بفرماييد آيا در خصوص كسب مجوز حمل سلاح گلوله زني با ساير تفنگها تفاوتي وجود دارد؟

خير، بر خلاف تصور عمومي شرايط دريافت اين نوع سلاح هيچ گونه تفاوتي با ساير سلاح ها ندارد.

آيا براي دريافت حمل ونگهداري سلاح حتما بايد به اداره مركزي در تهران مراجعه شود يا خير؟

براي كسب مجوز حمل سلاح نزديك به 80 شعبه در سراسر كشور داير شده است كه در تمامي مراكز استانها وساير شهرستانها ي بزرگ تابعه آن فعال باشند .اما در بعضي مناطق مثل شمال كشور واستان فارس به دليل شرايط اقليمي وفرهنگ بيشترين تراكم وتقاضا وجود دارد.

قبلا فرموديد كه صلاحيت جسمي وروحي فرد متقاضي نيز بايد اثابت برسد،چگونه؟

بعد از طي مراحل مقدماتي وقبل از صدور مجوز روز جهت جلسات تمرين عملي تير اندازي وآزمايش تئوري وعلمي در نظر گرفته شده كه صلاحيت جسمي وروحي فرد هم در اين مراحل بررسي واحراز خواهد شد.پس از طي مراحل گفته شده مجوز فرد متقاضي در تهران يا توسط پست ارسال مي شود ويا مي توانند شخصا به اداره معاونت اسلحه ومهمات مراجعه نمايند در مورد شهرستانها نيز مجوز هاي حمل سلاح توسط پست ارسال مي گردد.اما در مناطقي كه اداره پست پوشش ندارد فرد متاقاضي بايد حضور را جهت دريافت مجوز به معاونت مراجعه نمايد .همچنين طرحهاي جديد در دست تهيه مي باشد تا بتوانيم سرعت صدور پروانه حمل ونگهداري را بيشتر نماييم.طرح اينترنت كه ايجاد شبكه فعال براي مرتبط نمودن تمام شعبات سلاح وفروشندگان مجاز سلاح مي باشد تا ضمن برقراري ارتباط سريع ،انتقال اطلاعات از شهرستانها بوسيله رايانه انجام ومجوز حمل نيز پس از صدور در اسرع وقت توسط پست پيشتاز اعاده مي گردد.

                                    

در هنگام تحويل سلاح چه آموزشهاي ديگري در خصوص نحوه استفاده وحمل ونگهداري سلاح داده مي شود؟

اين آموزشها در حوزه تئوري وعملي مي باشد كه مقررات حمل ،نگهداري ،خريد وفروش وتذكرات مربوط به تخلفاتي كه موجب ابطال جواز مي شود ونيز تيراندازي در ميدان تير آموزش داده وسپس امتحان گرفته مي شود.

اگر فرد متقاضي در اين امتحان قبول نشود چه؟

برابر مقررات براي يك بار ديگر آموزش وآزمون وي تكرار ودر صورت قبول نشدن به وي ابلاغ مي شود تا سلاح را به فرد ثالثي اعاده نمايد.

                   

 

در شهر بزرگي همچون تهران چند فروشگاه مجاز سلاح وتعمير گاه وجود دارد؟

مراكز مجاز فروش سلاح در كشور حدود 200 مركز مي باشد كه 19 فروشگاه آن در تهران است وتعدادي از آنها نيز تعمير گاه مجاز سلاح مي باشد.

لطفا بفرماييد به چه سلاحي مجاز گفته مي شود؟

هر سلاحي كه نزد مراكز صدور مجوز حمل داراي سابقه باشد مجاز شمرده مي شود در غير اينصورت آن سلاح غير مجاز محسوب مي گردد.

تخلفاتي كه موجب لغو پروانه حمل مي شود چيست؟

در صورت استفاده مجرمانه از سلاح يعني تهديد ،ايجاد رعب ووحشت ،سرقت،قتل وسپردن سلاح بدست فاقد صلاحيت مراتب به دادگاه منعكس وبا حكم قضايي مجوز حمل لغو خواهد شد.

در صورت استفاده از سلاح جهت دفاع از خود چه حكمي دارد؟

تشخيص وصدور حكم در چنين شرايطي بر عهده دادگاه مي باشد .اما بطور كلي سلاح شكاري جهت استفاده در اين نوع موارد به كسي داده نمي شود.

آيا فردي كه تخلف كرده وتخلف وي اثبات شده است وجواز حمل وي باطل شده است اسله خود را نيز از دست مي دهد،به اين معني كه از وي سلب مالكيت خواهد شد؟

خير،سلاح فرد متخلف توقيف شده ومدت 2 ماه به وي فرصت داده مي شود تا سلاح خود را به فردي كه داراي صلاحيت مي باشد ويا فروشگاه مجاز اسلحه بفروشد.

                             

راههاي ورود سلاح به كشور چيست؟ آيا مجوز واردات سلاح به كشور داده مي شود؟

به طور كلي مجوز ورود سلاح هاي شكاري جديد  به كشور صادر نمي شود اما بعضي سلاح هاي موجود از راههاي قانوني وعمدتا مرزي وارد كشور مي شود.

اين سلاح ها  در صورت كشف به دادگاه تحويل مي شودوبنا به حكم دادگاه سلاح غير مجاز مورد نظر به سازمان جمع آوري اموال تمليكي تحويل مي گردد.

با سپاس از جناب عالي در خاتمه بفرماييد افراد شاغل در نيروي مسلح چگونه مي توانند مجوز حمل سلاح شكاري را دريافت كنند؟

صدور مجوز حمل سلاح شكاري براي كاركنان ناجا وسپاه از طريق حفاظت اطلاعات هاي زيربط انجام ونحوه صدور نيز تفاوتي با ساير اقشار ندارد.

 

آثار و نتایج عبور گلوله از بدن

             

1-کالیبر62/7 ساخت روسیه:

• این گلوله قابلیت عبور از 26میلیمتر بافت زنده انسانی را دارد و بعد از این مسافت انحراف گلوله آغاز می شود.

• این گلوله در ناحیه شکمی دارای کمترین آثار تخریبی می باشد.

• در هیچ نمونه ای مورد قطع عضو مشاهده نشده است.

• این گلوله در بسیار از موارد نمی تواند از سمت مقابل بدن عبور کند.

2-کالیبر62/7 ساخت یوگسلاوی: (جهت استفاده در کلاشنیکف)

• این گلوله قابلیت حرکت در خط مستقیم در بدن انسان تا 9سانتیمتر را دارد.

• انحراف این گلوله در بدن انسان خیلی زیاد است. این انحراف باعث ایجاد یک حفره بزرگ در محل خروج گلوله می شود. در مجموع تا عمق 11 سانتیمتر اعضای بدن به دو نیم می شوند. استخوانها 100% شکسته شده و عضلات کوچک و متوسط بطور حتم پاره می شوند. در زخم حفره خروجی به علت ایجاد شدن لخته خون مسیر بند آمده و زخم نیز خونریزی بسیار کمی دارد.

3-کالیبر56/5:

• ایجاد یک حفره بزرگ دایمی در بدن.

• این گلوله تا عمق 12 سانتیمتر در مسیر مستقیم حرکت می کند و سپس همراه با یک انحراف 90درجه متلاشی شده و قطعات کوچکتر تا عمق 7سانتیمتر در اعضای جانبی نیز فرو می روند. این فرآیند باعث جداشدن اعضای داخلی بدن می شود.

به این ترتیب به دلیل انحراف بسیار زیاد کالیبر 56/5 و همچنین قابلیت متلاشی شدن این گلوله در بدن انسان جراحات خطرناک تری مانند قطع عضو، از کار افتادن اعضای جانبی مسیر حرکت گلوله و همچنین ایجاد حفره های متعدد و نسبتا بزرگ در محل خروج می شود که نسبت به کالیبر 62/7 بسیار کشنده تر است.

نتیجه گیری

باتوجه به مطالب فوق گلوله کالیبر56/5 به دلیل قابلیت حمل زیاد و ایجاد جراحات شدید در دشمن، برتری بلامنازعی دارد. ولی باید توجه داشت که اثرات این گلوله در فواصل تا 300 متر می باشد. البته از آنجا که دید موثر یک سرباز بیش از 300متر نیست، عملا این گلوله قابلیت خود را حفظ می کند. ولی در سالهای اخیر با افزایش تولید و کاربرد سایتهای نشانه روی لیزری و دوربینهای نظامی قابل نصب بر روی سلاحهای متفاوت، قدرت دید سربازان به بیش از 300 متر افزایش یافته است. بنابراین به نظر می رسد که مجددا استفاده از کالیبر62/7 به دلیل قدرت بیشتر و خطای کمتر در فواصل بیش از 400 متر در دستور کار ارتشهای جهان قرار گیرد. با این وجود هنوز ارتشهای پیشرفته جهان مانند ایالات متحده، کشورهای عضو ناتو و کشورهای بلوک شرق مانند روسیه تمایل به استفاده از کالیبرهای شارژ متوسط مانند 56/5 را دارند. حتی کشورهای جهان سومی و ارتشهای غیر تکنولوژیک مانند ایران نیز که سالها از کالیبر 62/7 استفاده می کردند، به سمت استفاده از کالیبر 56/5 روی آورده اند.